Yağ boruda nasıl birikir?
Tavadaki yağ lavaboya döküldüğünde sıcak ve akışkandır, bu yüzden sorunsuz aktığı izlenimi verir. Oysa gider borusu duvarın içinde ve zeminde serin kalır. Yağ ilerledikçe soğur, koyulaşır ve borunun çeperine ince bir tabaka hâlinde yapışır.
Her yeni döküşte bu tabaka biraz daha kalınlaşır. Deterjanla karışan yağ bir süre dağılmış gibi görünse de deterjan seyreldiğinde yağ yeniden bir araya gelir. Bir gün gider tamamen durduğunda aslında aylar boyunca oluşmuş bir birikintiyle karşı karşıyasınızdır.
Sabun ve deterjan kalıntıları yağla birleştiğinde sabunlaşma adı verilen bir tepkimeyle daha sert, mum kıvamında bir tabaka oluşabilir. Bu tabaka sıcak suyla kolayca çözülmez. Bu nedenle uzun süredir biriken yağ, gidere sıcak su dökülerek çoğu zaman giderilemez.
Yağa eşlik eden diğer suçlular
Yağ tek başına da sorun yaratır, ama asıl tıkacı yağa tutunan katı parçalar oluşturur. Mutfak giderinde sık karşılaşılanlar şunlardır:
Bu malzemelerin çoğu tek başına küçük görünür, ama yağla bir araya geldiğinde sünger gibi bir yapı oluşturur ve suyu tutan bir tıkaca dönüşür.
- Kahve telvesi ve çay posası: suda dağılmaz, dibe çöker.
- Pirinç, makarna ve bulgur: suyu emerek şişer ve yapışkan bir kütle oluşturur.
- Yumurta kabuğu ve sebze kabukları: sifonda takılarak diğer atıkları tutar.
- Un ve hamur kalıntısı: suyla macun kıvamına gelir ve boruya yapışır.
- Bulaşık makinesinden gelen yiyecek parçaları: filtre temizlenmezse gidere taşınır.
Yağ tutucu ne işe yarar?
Yağ tutucu, mutfak giderinden gelen suyun kanalizasyona ulaşmadan önce içinden geçtiği bir haznedir. Hazne içindeki bölmeler suyun hızını keser; yağ sudan hafif olduğu için yüzeye çıkar, ağır parçalar dibe çöker, arada kalan daha temiz su çıkıştan kanala akar.
Restoran, kafe, fırın ve toplu yemek hazırlanan yerlerde yağ tutucu önemli bir ihtiyaçtır. Ancak yağ tutucunun işe yaraması için içinde biriken yağ ve çamurun düzenli olarak alınması gerekir. Dolmuş bir yağ tutucu yağı artık tutamaz ve biriken kütle çıkış borusuna geçerek bina hattını tıkayabilir. Bu haznelerin boşaltılması genellikle vidanjörle yapılır.
Yağ tutucunun boyutu, işletmenin mutfak yoğunluğuna uygun seçilmelidir. Çok küçük kalan bir hazne yağı ayırmaya yetecek kadar süre tutamaz. Hazne kapağının kolay açılabilir ve erişilebilir bir yerde olması da boşaltma işini kolaylaştırır. İşletmeler, hangi aralıkla boşaltma yaptıklarını not ederek kendi ihtiyaçlarını zamanla daha iyi görebilir.
Evde tıkanmayı önlemek için alışkanlıklar
Mutfak giderini korumak büyük masraf gerektirmez, birkaç küçük alışkanlık yeterlidir. Kızartma yağını soğuduktan sonra kapaklı bir şişede biriktirip atık yağ toplama noktalarına vermek hem gideriniz hem çevre için doğru olandır. Tabak ve tencereleri yıkamadan önce kâğıt havluyla silmek, yağın büyük kısmını çöpe yönlendirir.
Lavabo ağzına ince gözenekli bir süzgeç takmak, katı parçaların gidere kaçmasını engeller. Bulaşık makinesinin filtresini düzenli temizlemek de gözden kaçan ama etkili bir önlemdir. Arada bir sıcak suyu bir süre akıtmak, taze yağ kalıntısının ilerlemesine yardım edebilir; ancak yerleşmiş bir birikintiyi tek başına çözmez.
Apartmanlarda ortak mutfak hattı
Apartmanlarda mutfak giderleri çoğu zaman üst üste gelen dairelerde aynı dikey kolona bağlanır. Bir dairede lavaboya dökülen yağ yalnızca o dairenin borusunda kalmaz; kolon boyunca aşağı iner ve özellikle kolonun yatay hatta döndüğü alt noktalarda birikir. Bu yüzden mutfak kaynaklı tıkanıklıklar sıklıkla zemin veya bodrum kattaki dairelerde kendini gösterir.
Kolon tıkandığında üst katlardan gelen su, alt kattaki lavabodan geri çıkabilir. Böyle bir durumda sorun tek bir dairenin değil, binanın ortak meselesidir. Yönetimin sakinleri yağ konusunda bilgilendirmesi ve kolonun belirli aralıklarla kontrol ettirilmesi, bu tür sorunların tekrarlanmasını azaltır.
Çöp öğütücü kullanılan mutfaklarda da dikkat gerekir. Öğütücü atığı küçük parçalara ayırır, ama bu parçalar yağla birleştiğinde boruda yine birikebilir. Öğütücüye kabuk, lifli sebze ve yağlı yemek artığı atmamak, bu cihazı kullanırken giderin sağlığını korumanın bir yoludur. Öğütücüyü çalıştırırken bol soğuk su akıtmak, parçaların boru boyunca ilerlemesine yardım eder.
Tıkanma başladığında
Suyun yavaş akması, lavabodan guruldama sesi ve kötü koku ilk işaretlerdir. Bu aşamada sifonu sökerek temizlemek çoğu zaman rahatlama sağlar. Sifonun altına bir kova koymayı ve eldiven kullanmayı unutmayın.
Sorun sifonun ilerisindeyse spiral makine duvar içindeki boruya girerek yağ tabakasını parçalayabilir. Aynı mutfakta tıkanıklık sık tekrarlıyorsa borunun eğimi veya iç durumu kamerayla incelenerek kalıcı nedeni görmek faydalı olur.
Sık sorulanlar
Bulaşık deterjanı yağın tıkanmasını önler mi?
Tam olarak değil. Deterjan yağı geçici olarak küçük damlacıklara ayırır, ama su borunun ilerisinde seyreldiğinde yağ yeniden toplanabilir. Bu yüzden yağı deterjana güvenerek gidere göndermek yerine önce silip çöpe atmak daha etkilidir.
Evde yağ tutucu kullanmak gerekir mi?
Konutlarda zorunlu değildir ve çoğu evde yağı gidere göndermemek yeterli olur. Ancak çok yemek pişirilen kalabalık evlerde lavabo altına takılan küçük tip yağ tutucular işe yarayabilir. İçindeki yağın düzenli boşaltılması şartıyla fayda sağlarlar.
Karbonat ve sirke mutfak giderini açar mı?
Hafif kokularda ve yeni başlayan yavaşlamalarda bir miktar yardımcı olabilir. Ancak boruya yapışmış kalın yağ tabakasını veya sıkışmış katı atığı çözmesi beklenmemelidir. Sonuç alınamazsa sifon temizliği veya mekanik açma daha doğru bir yoldur.